Sztuczna inteligencja (AI) coraz śmielej wkracza w nasze życie zawodowe, rewolucjonizując nie tylko gigantyczne korporacje, ale także sektor małych i średnich firm. Zmiany te, choć dynamiczne, niosą za sobą zarówno szanse, jak i wyzwania, zwłaszcza w kontekście prawnym i organizacyjnym. Według raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego, aż 22% pracujących Polaków wykonuje zawody, które są najbardziej narażone na automatyzację, w tym prawnicy, finansiści czy kadra kierownicza. To wyraźny sygnał, że nadszedł czas, aby przedsiębiorcy świadomie podeszli do tej transformacji.
Sztuczna inteligencja na polskim rynku pracy – raport PIE
Raport Polskiego Instytutu Ekonomicznego “AI na polskim rynku pracy” z października 2024 roku rzuca nowe światło na to, jak sztuczna inteligencja zmienia krajobraz zatrudnienia w Polsce. Wyniki badania pokazują, że AI dotknie przede wszystkim wysoko wykwalifikowanych pracowników, a jej wpływ będzie znacznie bardziej zróżnicowany niż dotychczasowe fale automatyzacji.
Autorzy raportu podkreślają, że przedstawione dane nie pokazują liczby miejsc pracy, które zostaną zastąpione przez AI. Wskazują raczej na zawody, w których część zadań może być wykonywana przez narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję.
Dla pracowników może to oznaczać zarówno szansę na zwiększenie produktywności i nabycie nowych umiejętności, jak i ryzyko konieczności przekwalifikowania się. Długofalowy efekt będzie zależał od działań podjętych przez samych pracowników, przedsiębiorstwa oraz państwo.
Mimo tych prognoz Polska wciąż pozostaje w tyle za krajami UE pod względem umiejętności cyfrowych. Ten brak przygotowania spowalnia wdrażanie nowych technologii i może obniżać konkurencyjność firm. To właśnie tutaj rodzi się potrzeba odpowiedniego przygotowania – nie tylko technologicznego, ale przede wszystkim prawnego.
Pełny raport znajdziesz tutaj.
Wpływ AI na rynek pracy – kogo AI dotknie najmocniej?
3,68 mln Polaków pracuje obecnie w 20 zawodach najbardziej narażonych na wpływ sztucznej inteligencji – to 22% wszystkich zatrudnionych objętych badaniem. Co zaskakujące, nie są to robotnicy przy taśmach produkcyjnych, lecz specjaliści i pracownicy umysłowi.
Wśród zawodów o największej ekspozycji na AI dominują:
- Specjaliści ds. finansowych (293,7 tys. osób)
- Analitycy systemów komputerowych i programiści (359,3 tys.)
- Prawnicy (137,2 tys.)
- Urzędnicy państwowi ds. nadzoru (206,1 tys.)
- Specjaliści ds. administracji i zarządzania (467,2 tys.)
- Nauczyciele akademiccy (101,4 tys.)
Z kolei w zawodach najmniej narażonych na AI pracuje zaledwie 1,66 mln osób (10% zatrudnionych). To głównie robotnicy wykonujący proste prace fizyczne, sprzątaczki, pracownicy rolnictwa oraz operatorzy maszyn.
Kobiety bardziej narażone niż mężczyźni
Analiza pokazuje istotną różnicę w ekspozycji ze względu na płeć. 28% wszystkich pracujących kobiet znajduje się w 20 zawodach najbardziej narażonych na AI, podczas gdy wśród mężczyzn jest to tylko 17%. Liczby bezwzględne są jeszcze bardziej wymowne – w tych zawodach pracuje 2,16 mln kobiet i 1,53 mln mężczyzn, mimo że ogólnie w Polsce pracuje więcej mężczyzn.
Dlaczego? Kobiety częściej pracują w branżach bardziej podatnych na automatyzację przez AI, rzadziej wykonują prace fizyczne i częściej posiadają wyższe wykształcenie.
Dwa modele wdrażania AI – lekcja z globalnego wyścigu technologicznego
Podczas gdy USA ścigają się o przełom w stworzeniu ogólnej sztucznej inteligencji (AGI), Chiny obrały inny kierunek. Zamiast inwestować miliardy w gigantyczne, energochłonne modele, stawiają na szerokie i szybkie wdrożenia dostępnych już rozwiązań AI. Strategia „AI+” zakłada, że sztuczna inteligencja ma być wtopiona w przemysł, administrację, usługi i edukację – tak, by realnie podnosić produktywność w ciągu miesięcy, a nie dekad.
Model amerykański vs. model chiński – jaki ma wpływ AI na rynek pracy?
Amerykańskie giganci technologiczne – OpenAI, Google, Anthropic – inwestują setki miliardów dolarów w rozwój coraz potężniejszych modeli językowych. Cel to AGI, czyli sztuczna inteligencja ogólna, zdolna do wykonywania każdego zadania intelektualnego człowieka. To fascynująca wizja, ale niekoniecznie praktyczna dla małej czy średniej firmy z Polski.
Chiński model jest radykalnie inny i znacznie bliższy realiom polskiego biznesu. Zamiast czekać na przełomowy moment technologiczny, Chiny wdrażają tysiące mniejszych, specjalizowanych rozwiązań AI w konkretnych branżach. Model Qwen od Alibaby czy DeepSeek-R1 to nie supermodele uniwersalne, ale efektywne narzędzia zaprojektowane pod konkretne zadania – od prognozowania plonów po diagnozowanie chorób.
Co wyróżnia chiński model „AI+”? Przede wszystkim praktyczność ponad ambicje. Liczy się koszt i efekt biznesowy tu i teraz, a nie odległe wizje superinteligencji. Wspierane są mniejsze, tańsze i często open-source’owe modele, które łatwo dopasować do konkretnych potrzeb firmy bez konieczności zatrudniania armii inżynierów AI.
Kluczowa jest też skala i dostępność. Zamiast kilku „supermodeli” dostępnych tylko dla wybranych, rozwija się dziesiątki tysięcy lokalnych wdrożeń AI – od rolnictwa, przez prognozowanie pogody, po służbę zdrowia. To oznacza wysoki ROI – integracja AI z procesami biznesowymi daje szybki zwrot z inwestycji i buduje przewagę gospodarczą.
automatyzacji Manychat
czyli AI vs. PRAWO
Dlaczego to ważne z prawnego punktu widzenia?
Dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji to dla firm nie tylko kwestia nowych modeli biznesowych. To również konieczność dostosowania się do zmieniających się wymogów prawnych. Przedsiębiorcy muszą być świadomi, że:
- Pochodzenie danych ma znaczenie: Wzrost wykorzystania AI generuje presję na transparentność i dokumentowanie źródeł danych używanych do trenowania modeli. Prawne konsekwencje nieprzestrzegania tych zasad są realne, o czym świadczy głośna ugoda firmy Anthropic z pisarzami, która musiała zapłacić 1,5 miliarda dolarów za bezprawne wykorzystanie treści.
- Prawo autorskie i RODO: Wdrażanie narzędzi AI wymaga szczególnej uwagi w kontekście ochrony danych osobowych i praw autorskich. Firmy muszą zadbać o zgodność z RODO oraz upewnić się, że ich procesy są zgodne z prawem.
- Etyka i wizerunek: Brak inwestycji w kompetencje pracowników i ignorowanie standardów etycznych może prowadzić do wzrostu ryzyka prawnego i wizerunkowego. Odpowiedzialne korzystanie z AI buduje zaufanie klientów i partnerów.
Chiński przykład pokazuje, że AI nie musi oznaczać wyłącznie ryzyka, ale też wymaga solidnych ram prawnych – od ochrony danych, przez prawo pracy, po zasady odpowiedzialności. Chiny stworzyły jeden z najbardziej rozbudowanych systemów regulacji AI na świecie, obejmujący algorytmy rekomendacyjne, deepfake’i i systemy decyzyjne.
Dla polskich przedsiębiorców to cenna lekcja: warto myśleć o AI nie tylko jako o „koszcie innowacji”, ale jako o narzędziu, które można wdrożyć stopniowo, z poszanowaniem prawa i kontroli nad danymi. Nie musisz czekać na rewolucję AGI ani inwestować milionów. Możesz zacząć od małych, kontrolowanych wdrożeń, które przynoszą wymierne efekty już po kilku miesiącach.
Co oznacza ugoda Anthropic dla Twojej firmy?
Przypadek Anthropic, który zawarł ugodę z autorami książek, pokazuje, że era darmowych treści do trenowania AI dobiega końca. Sąd uznał, że choć sam proces uczenia AI może mieścić się w granicach dozwolonego użytku, to przechowywanie pirackich kopii materiałów już te granice przekroczyło.
Dla Twojej firmy oznacza to, że:
- Koszt danych rośnie: Zamiast korzystać z niepewnych źródeł, firmy AI coraz częściej będą musiały płacić za licencje na treści. Twoja twórczość, zarówno teksty na blogu, grafiki, jak i inne materiały, ma wymierną wartość prawną i finansową.
- Konieczna transparentność: Jeśli korzystasz z AI w swoim biznesie, wybieraj narzędzia, które jasno komunikują źródła i licencje. Transparentność staje się tarczą ochronną przed roszczeniami i dowodem na to, że Twoja firma działa fair wobec twórców i klientów.
Wpływ AI na rynek pracy i nie tylko? Chcesz dowiedzieć się więcej o kwestiach prawnych dotyczących sztucznej inteligencji? Koniecznie sprawdź poniższy film, a także inne, które znajdziesz na moim kanale Youtube.
AI jako wsparcie dla twórców – jak korzystać odpowiedzialnie?
Raporty pokazują, że polscy twórcy internetowi coraz chętniej korzystają z AI, traktując ją jako wsparcie, a nie konkurencję. Sztuczna inteligencja pomaga w pisaniu postów, newsletterów czy transkrypcji, zwiększając wydajność i odciążając od rutynowych zadań.
Pamiętaj jednak o kilku zasadach odpowiedzialnego korzystania z AI:
- Oznaczaj treści generowane sztucznie: Transparentność buduje zaufanie. Daj znać odbiorcom, jeśli tekst czy grafika zostały przygotowane z pomocą AI.
- Nie oddawaj pełnej kontroli: AI może zasugerować pomysły, ale to Ty decydujesz o ostatecznym przekazie. Zawsze zostaw miejsce na ludzką weryfikację.
- Chroń dane i pamiętaj o prawie: Sprawdź, jakie dane wprowadzasz do narzędzi AI i unikaj podawania poufnych informacji.
Wniosek dla przedsiębiorców jest jasny: AI nie zabierze wszystkich miejsc pracy, ale je zmieni. Właściwe przekwalifikowanie pracowników oraz prawne uregulowanie procesów w firmie to dziś nie tylko opcja, ale konieczność. To właśnie teraz warto zadbać o zgodność swoich działań z prawem i etyką.
Praktyczne wnioski dla polskiego biznesu
Jeśli Twoja firma oczekuje realnych efektów z AI w perspektywie 3-12 miesięcy, chiński model „tu i teraz” może być inspiracją. Kluczowe jest nie gonienie za największym modelem, ale skupienie się na czterech filarach: dobra integracja narzędzi z istniejącymi procesami, jakość danych jako fundament skuteczności AI, jasne zasady prawne i governance chroniące przed ryzykiem oraz kontrola kosztów pozwalająca utrzymać rentowność inwestycji.
Polska, ze swoją pozycją między Wschodem a Zachodem, ma szansę wybrać to, co najlepsze z obu modeli. Możemy czerpać z innowacyjności amerykańskich rozwiązań, łącząc ją z pragmatyzmem i szybkością wdrożeń charakterystyczną dla podejścia chińskiego. To właśnie taka hybrydowa strategia może być receptą na sukces polskich MŚP w erze AI.
AI w firmie nie musi oznaczać stresu i niepewności.
Można:
✔ korzystać z AI legalnie
✔ mieć zasady, dokumenty i checklisty
✔ spać spokojniej przy marketingu, treściach i automatyzacjach
Jeśli chcesz poukładać AI w firmie raz a dobrze, sprawdź kurs:
🎓 Legalna AI i automatyzacja w firmie – MUST HAVE
To nie teoria, to gotowe wzory do wdrożenia.
🔗 Sprawdź szczegóły: https://legalnybiznesonline.pl/szkolenie-online-legalna-ai-w-firmie-must-have/
Na zakończenie jeżeli potrzebujesz indywidualnej konsultacji z radcą prawnym, skontaktuj się ze mną. Z przyjemnością omówię z Tobą WYBRANE TEMATY od strony prawno-praktycznej. Napisz do mnie na ten e-mail >> kontakt@legalnybiznesonline.pl lub od razu sprawdź ofertę konsultacji TUTAJ.
Wszystkiego Legalnego!
Ilona Przetacznik & #LBO Team
Stan prawny na dzień 30.09.2025 r.
